آخرین مطالب
امکانات وب
روز ۱۰ اردیبهشت در ایرانروز ملی خلیجفارس نامگذاری شده که سالروز اخراج پرتغالیها از تنگه هرمز و خلیجفارس است.
پیشینه موضوع
اتحادیه عرب از سال ۱۹۶۴ رسماً نام خلیجفارس رابرای عرب زبانان ممنوع کردهاست اما در ایران رسانههای گروهی تا سال ۱۳۸۱ در این مورد سکوت کردند و مطبوعات حاضر نبودند پژوهشهای دفاع از نام خلیجفارس را چاپ کنند آنچه منتشر شدیک جلد اطلس و دو جلد کتاب در تیراژ بسیار اندک بود که دایره کاربرد آن از چند کتابخانه و استاد دانشگاه فراتر نرفت. اما از سال ۱۳۸۱ با آمدن وب سایت و وبلاگهای فارسی رسانههای گروهی از انحصار خارج شد و وضعیت تغییر کردو اولین وبلاگها و پژوهشها در دفاع از نام خلیجفارس منتشر شد موجی ایجاد شد که محافل رسمی مجبور به دنباله روی ازاین موج گردید.[۱][۲]
از ابتدای دهه ۱۳۷۰ که تلویزیونهای ماهواره در کشور رایج شد بخش آگاه جامعه فرهنگی و کوشندگان مسائل اجتماعی و فرهنگی متوجه شدند که تلویزیونهای خبری عربی و رسانههای گرهی کشورهای عربی حتی در بخشهای غیر عربی و بخصوص انگلیسی تحریف نام خلیجفارس را بطور گستردهای انجام میدهند. با توجه به حقانیت و کاربرد مستمر تاریخی این نام در همه زبانها و زمانها و در جهت مقابله با تحریف گران و یادآوری اهمیت پاسداری از این نام کهن، طرفداران این میراث گرانبها اقدامات خود را از سال ۱۳۸۰ در دفاع از آن یکپارچهتر و منسجم تر کردندو راهکارهای حفاظت از نام خلیجفارس را در جلسات و سمینارهای متعدد به اطلاع مقامات رساندند.
پس از تحریف نام خلیجفارس در اطلس مشهور جهانی به نام نشنال جئوگرافیک که از سال تأسیس ۱۸۸۸ همواره نام خلیجفارس را بکار برده برای اولین بار در نسخه جدید در آبان سال ۱۳۸۳ نام جدیدی را در کنار نام بینالمللی خلیجفارس قرار داد. خشم و اعتراض عمومی در میان فعالان اجتماعی و فرهنگی داخل و خارج نسبت به این تحریف غیر علمی صورت گرفت و پس از ارسال هزاران ایمیل و نامه اعتراضی و یک طومار اینترنتی (پتیشن) با بیشتر از ۱۲۰ هزار امضاء به مؤسسه مذکور، مدیر مؤسسه مشهور آمریکایی ضمن عذرخواهی از ملت ایران، قول داد اشتباه خود را جبران کند.[۳]
این پیروزی نشان داد که با اتحاد میتوان کارهای بزرگ کردو از تخریب و جعل هویت یک ملت بزرگ جلوگیری کرد. رسانههای گروهی عربی بطور بیسابقهای خبر را بدون تفسیر اما بعضی با تمسخر و بعضی با نوعی تکریم نسبت به کار منعکس کردند قدس العربی به قلم عبدالباری عطوان مفسر مشهور جهان عرب نوشت:
- «عربها برای مشروعترین حقانیتهای خود قادر نیستند چنین موج همبستگی ایجاد کنند که ایرانیها برای یک نام انجام دادند».
- علی لاریجانی در همان زمان در مصاحبهای مطبوعاتی اعلام کرد از ملت ایران انتظار میرود همان همبستگی را که در مورد تحریف نام خلیجفارس نشان دادند در خصوص حق مسلم هستهای نیز بروز دهند.
- تلویزیون الجزیره و العربیه و سایر رسانههای عربی و بعضاً غربی نیز مصاحبهها و تفسیرهایی در خصوص خشم عمومی جامعه ایران و عذر خواهی نشنال جغرافی ارائه کردند.
پس از این تحولات یکی از اقدامات دولت وقت، برای پاسداری از میراث فرهنگی و معنوی خلیجفارس موافقت با اضافه شدن روز ملی خلیجفارس به تقویم رسمی کشور بود.
اقدامات عملی برای نامگذاری
خیابان خلیجفارس در قاهره
نامگذاری روز ملی خلیجفارس یک روند چندین ساله داشت. با توجه به بررسی اسناد در رابطه با نامگذاری روز خلیجفارس و مکاتبات پرونده مربوطه در ریاست جمهوری و ادارات سهگانه وزارت خارجه (حقوقی- خلیجفارس و اسناد) و به گواهی کمیته تخصصی نامنگاری و یکسانسازی نامهای جغرافیایی ایران و همچنین کتاب اسناد نام خلیجفارس، میراثی کهن و جاودان و دکتر محمد عجم در مصاحبه ایرنا .[۴] و مصاحبه رادیو ایران با دو تن از پژوهشگران عضو کمیته خلیجفارس .[۵] دولت ایران، پس از مشاهده اراده قاطع عمومی جامعه و حرکت اعتراضی عمومی آبان ۱۳۸۳ رسانههای فارسی و مردم و وبلاگنویسان داخل و خارج بر علیه مجله نشنال جئوگرافی و انتقاد از سکوت مقامات رسمی، وارد عرصه شد و اقداماتی را انجام داد. از جمله پس از جلسات متعدد برای بررسی عوارض مثبت و منفی، سرانجام بااین نام گذاریها موافقت شد.
- آقای ابطحی معاون حقوقی رئیس جمهور وقت در ۲۶ آبان ۱۳۸۳ در پاسخ به موج اعتراضات وب سایتها و وبلاگنویسان خلیجفارس در مورد سکوت نهادهای رسمی در مورد نشنال جغرافی اعتراف کرد:
- «اولین حساسیتها در وبلاگها بود. موج جدید حساسیت ایران دوستی در وبلاگها افتخار جدیدی است برای وبلاگنویسان».[۶]
- در واقع ایدههای ضرورت دفاع از نام خلیجفارس و راهکارهای عملی در مورد نام خلیجفارس، مدتها بود که در محافل کوچک آکادمیک مطرح بود و در سال ۱۳۸۱ در روزنامه همشهری و وب سایت آنلاین آن تحت عنوان خلیج ایرانی[۷] که در رد مقاله الاهرام (به همت جمال عبدالناصر خلیجفارس، به خلیج عربی تبدیل شد) مطرح شد.
وسپس همان مطالب در جلسه کمیته یکسانسازی نامهای جغرافیایی مطرح و همچنین در دومین همایش ملی ژئوماتیک ایران اردیبهشت ۱۳۸۲ در سخنرانی تحت عنوان" اسامی جغرافیایی باستانی میراث بشریت[۸] ارائه گردید و سپس در وب سایت پرشن گلف آنلاین نیز منعکس گردید[۹] و همچنین دراولین همایش بینالمللی کارتوگرافی خلیجفارس قرن ۱۶–۱۸ در دانشگاه تهران دوم خرداد ۱۳۸۳ با حضور استادان برجسته ایرانی و خارجی جغرافیایی از جمله دکتر محمدحسن گنجی مورد بررسی قرار گرفت.[۲] مجدداً در اولین همایش یکسانسازی نامهای جغرافیایی غرب آسیا در سازمان نقشهبرداری کشور اردیبهشت ۱۳۸۳ به اطلاع مسئولین مربوطه رسیدو نامههایی نیز به نهادهای مسئول از جمله شهرداری تهران برای نامگذاری یکی از اتوبانها با نام خلیجفارس ارسال و با واحد اجتماعی آن در این رابطه دیدار و گفتگو شد. بدنبال انتشار گزارشهای اعتراضی نسبت به چاپ نقشههایی با نام جعلی در داخل کشور، هئات وزیران در جلسه ۲۶ فروردین ۱۳۸۳ آییننامه و مصوبهای در ۶ بند برای ضرورت پاسداری و نظارت بر کاربرد درست نام خلیجفارس و هویت آن را تصویب کرد که دارای ۶ بند بود. [۳] درمرداد و شهریور ۱۳۸۳ پیشنهاد سهگانه به صورت آنلاین در وب سایت (پرشن گلف آنلاین) و از طریق ایمیل به رایگیری عمومی طرفداران نام خلیجفارس گذاشته شد اکثریت رایدهندگان به ترتیب به موارد زیر رای دادند:[۱۰]
- - روز ۹ آذر برگشت سه جزیره به نام ایران.[۱۱]
- - روز ملی شدن نفت ۲۹ اسفند. (اولین پیشنهاد ارائه شده بود ولی با بحث هاو مجادله و مخالفت اعضا روبرو شد؛ لذا طرفداران این روز نظر سومی را پیشنهاد دادند.
- - روز اخراج پرتغالیها توسط ارتش ایران از خلیجفارس، پیشنهاد سوم نیز موافقان و مخالفانی داشت.
نتیجه رایگیری در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۸۳ به صورت آنلاین منتشر و سپس توسط شورای مدیران سازمان خلیجفارس طی نامه سوم بهمن ۱۳۸۳ رسماً برای رئیس جمهور وقت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و برای وزارت خارجه و نمایندگی ایران در نیویورک نمابر گردیدو بعدها در روزنامه شرق ۱۴ اسفند1383[۱۲] و وب سایتهای مختلف منتشر شد. اصل موضوع نامگذاری بر اساس تعیین روز دقیق اخراج پرتغالیها مورد موافقت مقامات مسئول قرار گرفت. سرانجام با پیگیریهای متعدد، در تیر ماه ۱۳۸۴ خورشیدی شورای فرهنگ عمومی بر اساس نظر گروه تاریخ دانشگاه تهران، روز ۱۰اردیبهشت را تاریخ دقیق اخراج پرتغال معرفی نمود. بنا بر این در شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست رئیس جمهور وقت و تمامی اعضا در تاریخ 22/4/1383.[۱۳] این روز تصویب و برای اجرا ابلاغ شد و به این ترتیب روز دهم اردیبهشت ماه که سالروز اخراج پرتغالیها از تنگه هرمز و خلیجفارس است و اخراج استعمار و برگشت حاکمیت کامل ایران بر خلیجفارس بود،[۱۴] به نام روز ملی خلیجفارس نامگذاری و در تقویم خورشیدی ایران به ثبت رسید. .[۱۵] در پرونده خلیجفارس و صورتجلسههای موجود سال ۱۳۸۳ سه مکاتبه در ارتباط با نامگذاری روز ملی وجود دارد که به روئیت و حاشیه نویسی معاون رئیس جمهور، مدیران کل دفتر ریاست جمهوری و دفتر وزیر خارجه و مدیران کل خلیجفارس و حقوقی رسیدهاست:
- نامه آبان ماه ۱۳۸۳ مدیرکل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و به ضمیمه سه جلد کتاب «خلیجفارس نامی کهن تر از تاریخ و میراث فرهنگی» که از سوی ناشر ۲۵۰ جلد از آن برای نمایندگان مجلس شورای اسلامی و وزرای کابینه حاوی راهکارهایی برای پاسداری از نام خلیجفارس و از جمله پیشنهاد نامگذاری روز خلیجفارس ارسال شده بود.
راهکارهای برای پاسداری از نام خلیجفارس شهریور ۱۳۸۳
- گزارش وزارت خارجه در ارتباط با راهکارهای حفاظت از نام خلیجفارس منظم به کپی صفحه۹۱–۹۲ کتاب مذکور و کپی یک مقاله انتقادی روزنامه همشهری ۱۶تا ۲۷ مهر۱۳۸۱
- دو نامه از سوی ریاست جمهوری منظم به نامههای مورخ ۳ بهمن ۱۳۸۳ شورای مدیران سازمان خلیجفارس (پرشن گلف آنلاین) وبرای نامگذاری روز ملی خلیجفارس و فاکس همان نامهها از سوی نمایندگی ایران در نیویورک منظم به درخواست سازمان خلیجفارس آنلاین.
۱۰اردیبهشت فتح هرمز و حاکمیت بر کل خلیجفارس
سواحل جنوبی خلیجفارس قلمرو ایران در نقشهرسمی دولت عثمانی ۱۷۲۹
۲۱ آوریل سال ۱۶۲۲ سپاه ایران به رهبری امام قلی خانفتح هرمز (۱۶۲۲) را با موفقیت انجام داد و جزیره را از بزرگترین امپراتور قرن باز پس گرفت و جایگاه خود را در جهان در فهرست ابرقدرتهای قرن شانزدهم ثبت کرد. انگلیسیها نیز ۴ کشتی خود را با خدمه فنی در اختیار ارتش امام قلی خان گذاشتند.
آلبوکرک (پرتغالی) اعتقاد داشت هرکشوری که سه نقطه مالاگا- عدن و هرمز را در اختیار داشته باشد بر تجارت دنیا حاکم خواهد بود. اهمیت هرمز| آنقدر بود که استعمارگران انگلیسی را نیز به طمع انداخته بود. به دلیل شکایتهای ایرانیان گمبرون از بیادبیهای پرتغالیها، سپاه ایران قصد تنبیه پرتغالیها در خلیجفارس نمود و نه تنها جزیره هرمز را آزاد ساخت بلکه این مقدمه شد که پرتغالیها تا مومباسا درکنیا عقبنشینی کنند؛ و این شکست، شکستهای پی در پی پرتغال در شرق آفریقا را بدنبال داشت و با حمایت پادشاههان ایران، امام مسقط موفق شد قلعه عظیم مومباسا را در جنگ خونینی که به جنگ صلیبی مومباسا معروف است را تصرف کند. ایران تا سال ۱۸۲۰ پرچمدار تمام خلیجفارس و دریای عمان و بحر فارس (مکران) شد. انگلیسیها از شکست پرتغال خرسند بودندو به قدرت ایران اعتراف داشتند و ایران را تنها رقیب قدرتمند عثمانیها میدانستند. درعهدنامه مجمل ۱۸۰۹ و عهدنامه مفصل ۱۸۱۲ حاکمیت ایران را بر کل خلیجفارس به رسمیت شناخت در حالیکه که انگلیس خود به عنوان ابرقدرت جهان ظهور میکرد.[۱۶]
از فتوحات (پیروزیهایی) که درین سنه (سال) مبارکه مطابق احدی و ثلثین و الف(۱۰۳۱ قمری) به نیروی اقبال قرین حال اولیاء دولت بیزوال گردید، فتح و تسخیر بلده هرموز است که بسعی امامقلیخان امیر الامرا فارس بوقوع پیوست… و در سال گذشته اشعاری شد (به شعر درآورده شد) که بنابر ظهور بیادبیهای فرنگیه پرتکالیه (پرتغالیها) مقیم آنجا… امیر الامرا مذکور لشکر بتادیب (مجازات) ایشان فرستده خود نیز متعاقب رفت… در این وقت که فرنگیه پای از دایره ادب بیرون نهاده به اموری که بتحریر پیوست اقدام نمودند… جماعت انگلیسی را اخبار نموده ایشان نیز بر حسب وعده آماده خدمت شدند. القصهامام قلی خان شجاعت شعار با جنود قاهره فارس (سربازان پیروزمندپارس) متوجه آن صوب (سوی) گشته خود در بندر گمبرو که الیوم به بندر عباسی موسوم است اقامت کردند و افواج قاهره (سپاهیان پیروزمند) از دریا با کشتیها و سفاین عبور نموده داخل جزیره هرمز شدند… القصه بعد از دو ماه و چند روز امتداد ایام محاصره و جنگ و جدال به نیروی دولت و اقبال که همواره قرین حال این دودمان والاست، قلعه رفیع بنیان هرموز که در متانت و حصانت شهره جهان و از کارنامههای نادره فرنگیان است، مسخر اولیای دولت ابد پیوند گردید… چون خبر فتح هرموز رسید، جناب خانی (امام قلی خان) مورد تحسین و آفرین شاه (عباس) و سپاه گردید و آن خبر بهجت اثر بر مبارزان قلعه گشای رکاب همایون مبارک و میمون آمده در همان روز قلعه قندهار نیز بتوفیق کردگار مفتوح گشت.. از هر طرف که چشم گشایی نشان فتح… وز هر طرف که گوش نهی مژده ظفر…[۱۷]
روز ملی خلیج فارس...
ما را در سایت روز ملی خلیج فارس دنبال میکنید
برچسب: نویسنده: بازدید: 155